Okunan Makale:
Kopya darbesi

Kopya darbesi

Yazı Yaman Erturan

90’ların başından beri, mağazada, başköşedeki yeri değişmeyen bir ürün var: Arco. Bunu tasarladığı dönemde, 60’larda ürünlerin varoluş nedenlerinin sorgulandığı ready-made rüzgarı varken, bir soru sormuştu Achille Castiglioni: “Madem masanın ya da diğer mobilyaların yeri değiştirilebiliyor, avize neden sabit bir noktada dursun?” Soru basitti, ama yanıtı o kadar güçlü ki on yıllardır -ki bu sadece mermer ağırlığından olmasa gerek- kimse yerinden “sarsamıyor.” Kopyaları yapılıp dursa da…

Doğru bir soru ve arkasından düşünce silsilesi… “Masayı ortadan bir lambader aydınlatabilir, ama onun etrafında dönemeyiz. Ne kadar alana ihtiyaç var? En az iki metre. Öyleyse bu bir yay olmalı. Malzeme piyasada kolayca bulunabilmeli, öyleyse bükülmüş çelik profil olsun. Peki, tabanda hepsinin dengeleyecek kadar ağır olan malzeme ne olabilir? Mermer. En küçük hacimde en fazla ağırlık demek. Üstelik en düşük maliyette, en mükemmel bitişe sahip.” Sonunda da ağırlığı ve gücü “yerli yerinde” MoMA koleksiyonuna da girmiş bir klasik çıkıyor ortaya. Asıl değerli olan da bu hikaye, yani içerik. İnsanların da asıl satın almak istediği bu. Fikir ve emek umursanmadan fütursuzca kopyaları üretiliyor olsa da…

Bizdeki kopyalama krizinden bugün en büyük darbeyi, aydınlatma alıyor. Diğer tasarım nesnelerine göre çok daha kolay taklit edilebiliyor ve bitmeyen kopya sirkülasyonu yüzünden asla hak ettiği değeri bulamıyor. Bankalar Caddesi faktörünü de unutmayalım. Kopyaların çok sayıda üretilmesi, orijinal eseri birkaç sene içerisinde algıda eskitebiliyor. Beğenmediğiniz mekanlarda gördüğünüz her ucuz taklit, o kalitesiz atmosferle aklınıza işleyince, o tasarımların orijinal versiyonlarını bile evinizde görmek istemiyorsunuz. Aydınlatma konusunda dünyada “tasarım klasikleri” arasına girebilmiş, pek çok ürün varken, bizim ülkemizde aydınlatma kültürü bu yüzden gelişmiyor. Ve bence işin daha da kötü tarafı, çoğu kişi çevrelerinde cereyan edebilecek “kopya alıyor” etiketinden çekindiği için kopya ürün almamayı tercih ediyor. Oysa ki, tasarımcının fikrine, emeğine saygı dışında, aydınlatma alanında kopyalanamayacak o kadar çok teknik nüans var ki. Ama gelin görün ki, Türkiye’de müşteri bir obje satın alırken, esas fonksiyonunu (bu durumda ışık niteliğini) değerlendirmeyi unutabiliyor.

Yaman Erturan, Türkiye’ye B&B Italia, Cassina, Artek, Cappellini gibi markaları getiren Mozaik Design’ın kurucu sahibidir.

Görsel kredisi: Achille Castiglioni’nin “Splügen Braü” isimli aydınlatma tasarımı.

Yorumları Gör (0)

Cevap bırak

E-posta adresiniz kimseyle paylaşılmayacak.

© 2019 Port Magazine
Tüm Hakları Saklıdır.

Başa Git